Hiệp một 0-0 trước Trung Quốc: Khi số đông mê muội, tôi đếm lại từ đầu

Tiếng còi kết thúc hiệp một vang lên trên sân vận động ASIAD 20 trong bầu không khí căng thẳng. Các cầu thủ trẻ của đội tuyển nữ Việt Nam rời sân với hơi thở gấp gáp nhưng ánh mắt vẫn sáng. Tỷ số 0-0 trước Trung Quốc — đội bóng xếp hạng 16 FIFA, hơn chúng ta 21 bậc — là kết quả khiến nhiều người hâm mộ vỡ òa. Trên các diễn đàn bóng đá, người ta bắt đầu nói về tinh thần chiến đấu, về một thế hệ mới. Tôi không vỗ tay. Khi con số lên tiếng, tôi lắng nghe; khi số đông hò hét, tôi đếm lại từ đầu.

Bối cảnh trận đấu không hề có lợi cho Việt Nam. HLV Hoàng Văn Phúc đến với ASIAD 20 trong lúc đội tuyển đang ở giai đoạn chuyển giao thế hệ. Hàng loạt trụ cột vắng mặt vì chấn thương, những gương mặt trẻ được trao cơ hội cọ xát ở đấu trường châu lục. Ai từng theo dõi bóng đá nữ Việt Nam dài hạn sẽ hiểu: đây là một cuộc sát hạch cho chu kỳ phát triển tiếp theo. Trước trận, Trung Quốc đã thắng cả ba lần gặp gần nhất. Ở trận giao hữu tại Giang Tô, họ đánh bại chúng ta 3-0. Họ vượt trội về thể hình, thể lực, kinh nghiệm lẫn nền tảng chuyên môn. Đỗ Thị Vân, tiền vệ của đội tuyển, nói trước trận rằng toàn đội nhận thức rõ khoảng cách nhưng không sợ hãi. Tinh thần ấy đáng trân trọng, nhưng tinh thần không thay thế được thể lực.

Nhưng hiệp một 0-0 đến từ một lựa chọn chiến thuật rõ ràng. Việt Nam chọn khối thấp, bố trí phòng ngự dày đặc, hạn chế tối đa khoảng trống trước vòng cấm, chấp nhận nhường thế trận để chờ cơ hội phản công. Đó là lựa chọn hợp lý dành cho đội cửa dưới, và các học trò của HLV Hoàng Văn Phúc đã thực hiện kỷ luật trong suốt 45 phút đầu tiên. Họ di chuyển đồng bộ, bọc lót cho nhau, sẵn sàng phạm lỗi chiến thuật khi cần thiết. Không có bàn thua, và điều đó có giá trị tinh thần rất lớn. Nhưng nếu thành thật với dữ liệu, chúng ta sẽ thấy thế trận ấy đang vận hành ở một giới hạn cực kỳ mong manh. Trung Quốc mới là đội nắm quyền kiểm soát nhịp độ. Họ chưa ghi bàn, nhưng họ liên tục tạo ra những tình huống bóng bổng, những pha xuống biên và sút xa. Nếu người gác đền của Việt Nam không có một ngày xuất thần, hoặc nếu hàng phòng ngự mất tập trung đúng một nhịp, tỷ số có thể thay đổi bất kỳ lúc nào. Thể lực là nỗi lo lớn nhất. Các cầu thủ trẻ đã chạy rất nhiều trong hiệp một, và hiệp hai thường là lúc Trung Quốc đẩy tốc độ lên cao nhất. Khả năng trụ vững thêm 45 phút nữa là một câu hỏi chưa có lời đáp. Họ không có phương án B, không có một trung phong cắm chịu va đập, không có một cầu thủ có thể tự tạo đột biến khi bế tắc. Nhìn vào cách Trung Quốc vận hành, họ đang thử nghiệm những miếng đánh khác nhau, từ trung lộ đến biên, từ bóng sống đến bóng chết. Họ có sự kiên nhẫn của một đội bóng lớn, và sự kiên nhẫn đó là thứ nguy hiểm nhất với một đội bóng phải chống đỡ liên tục. 45 phút cuối mới là nơi phân định thực lực.

Tôi không phủ nhận cảm xúc của người hâm mộ. Một hiệp hòa trước đối thủ được đánh giá cao hơn hẳn là điều đáng để tin tưởng. Nhưng tôi muốn nhắc lại một nguyên tắc cũ: số đông có quyền mê muội, nhưng tôi có quyền thức tỉnh. Nếu cảm xúc hân hoan che mờ bức tranh thực tế, chúng ta sẽ quên mất rằng đội tuyển nữ Việt Nam đang dùng ASIAD này để làm bàn đạp cho những vòng loại lớn hơn. 0-0 hiệp một là một cột mốc đáng nhớ, nhưng giá trị thực sự nằm ở việc các cầu thủ trẻ học được bao nhiêu sau khi rời sân. Đừng biến hiệp một 0-0 thành một danh hiệu, bởi chiếc cúp danh dự đôi khi chỉ là tấm khăn giấy lau nước mắt. Trận đấu vẫn còn nguyên hiệp hai, và bóng đá không bao giờ tha thứ cho sự chủ quan. Tôi xem bóng đá từ thời sân cỏ còn bốc mùi đất, không phải mùi tiền. Tôi đã chứng kiến quá nhiều đội bóng bị tâng bốc sau một hiệp đấu tốt rồi sụp đổ ở hiệp hai vì mất tỉnh táo.

Dự đoán của tôi: dù hiệp hai có diễn biến ra sao, thước đo thành công của đội tuyển nữ Việt Nam tại ASIAD lần này không nên nằm ở tỷ số cuối cùng. Hãy nhìn xem những cầu thủ trẻ có giữ được cái đầu lạnh khi bị dồn ép hay không, hãy nhìn xem họ có dám cầm bóng và thoát pressing trong những phút cuối hay không. Bởi vì hành trình vươn tầm châu Á không được quyết định bởi một trận tứ kết, mà được quyết định bởi những thế hệ biết cách học từ chính thất bại. Nếu họ làm được điều đó, hiệp một 0-0 trước Trung Quốc sẽ không chỉ là một kỷ niệm đẹp, mà là điểm khởi đầu của một điều gì đó lớn hơn.