Lời tạm biệt của người tiên phong: Kei Nishikori và hành trình hai thập kỷ của một tay vợt châu Á

Khi cú trả giao bóng cuối cùng của Kei Nishikori chạm lưới tại Ariake Coliseum, tôi không nhớm một thất bại, mà nhớ về một cuộc đời đã chọn cách kết thúc đầy ý nghĩa. Là một người từng theo đuổi môn chạy 800m ở tuổi thiếu niên, tôi hiểu rằng có những cuộc đua không được đo bằng chiến thắng, mà bằng cách người ta bước về vạch đích. Nishikori đã chọn Tokyo, sân nhà, nơi anh hai lần nâng cúp, để nói lời tạm biệt với quần vợt chuyên nghiệp. Thất bại 6-4, 6-4 trước Frances Tiafoe – một đối thủ trẻ hơn, khỏe hơn, đang ở đỉnh cao phong độ – chỉ là chi tiết nhỏ trong một bức tranh lớn về một người tiên phong của tennis châu Á.

Tôi bắt đầu theo dõi Nishikori từ năm 2026, khi anh làm nên lịch sử tại US Open, trở thành người châu Á đầu tiên vào chung kết một Grand Slam. Khi đó, tôi 13 tuổi, đang chạy những vòng đầu tiên trong màu áo đội điền kinh trẻ Hải Phòng. Tôi không hiểu hết về tennis, nhưng tôi cảm nhận được sự kỳ diệu của việc một người Nhật Bản, với chiều cao khiêm tốn 1m78, có thể đạp bại những vận động viên cao lớn hơn nhiều. Điều đó khiến tôi nghĩ về những người chạy 800m – một cự ly đòi hỏi sự kết hợp giữa tốc độ và chiến thuật, không phải sân chơi của người thể lực thuần túy. Nishikori là một “người chạy 800m” của tennis – anh không có giao bóng như một vũ khí, nhưng anh có khả năng đọc trận đấu tuyệt vời và một cú trái tay hai tay được các đàn anh như Murray, Dimitrov và de Minaur ngợi khen.

Điều làm nên sự khác biệt của Nishikori không phải là những danh hiệu – dù 12 danh hiệu ATP là một con số ấn định – mà là cách anh chơi. Anh thuộc trường phái “counterpuncher”, nhưng theo một cách độc đáo: không chỉ biết phòng thủ, anh biết chuyển hóa sự tấn công của đối thủ thành cơ hội của mình. Tsitsipas đã mô tả đúng: “tấn công và phản công”. Đó là sự kết hợp hiếm có, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về nhịp điệu và không gian. Trong một kỷ nguyên mà tennis ngày càng bị thống trị bởi những tay vợt cao lớn với giao bóng sấm sét, Nishikori đã đi ngược lại xu hướng. Anh không cố gắng để giống họ, anh khai thác những điểm mạnh của riêng mình: khả năng trả giao bóng xuất sắc, sự di chuyển thông minh, và một trí tuệ chiến thuật sắc bén.

Nhưng có một cái giá phải trả cho lối chơi phụ thuộc nhiều vào sự di chuyển và phản xạ nhanh: sự hao mòn thể chất. Nishikori đã phải đối mặt với những chấn thương liên tục trong suốt sự nghiệp. Từ hạng 4 thế giới năm 2026, anh tụt xuống hạng 436 – một con số phản ánh sự vắng mặt kéo dài vì chấn thương, chứ không phải sự giảm sút về kỹ năng. Tôi đã chứng kiến nhiều vận động viên rời bỏ thể thao vì chấn thương, nhưng Nishikori có một điều đặc biệt: anh không bao giờ từ bỏ. Anh đã có những lần trở lại sau phẫu thuật, sau những tháng ngày đau đớn, chỉ để được chơi một trận nữa. Và trận đấu cuối cùng trước Tiafoe không phải là một màn trình diễn kỹ năng, mà là một màn trình diễn tình yêu với môn thể thao này.

Phía sau sơ đồ chiến thuật là một người run rẩy, hy vọng và quên mất cách thở. Tôi nhớ có lần đọc một bài phỏng vấn Nishikori, anh thừa nhận rằng trước mỗi trận đấu, anh lo lắng đến mất ngủ. Điều đó khiến tôi cảm thấy anh gần gũi hơn với những vận động viên mà tôi từng viết, như Nguyễn Thị Oanh – người chạy 1500m của Việt Nam, người mà tôi từng viết sai tên trong một bài báo đầu tiên của mình. Sự lo lắng đó không phải là điểm yếu, mà là một phần của sự nghiêm túc với nghề. Nishikori không bao giờ chơi với nửa vị, anh luôn cống hiến hết mình, dù kết quả ra sao. Và chính điều đó đã tạo nên sự tôn trọng từ các đồng nghiệp, từ Djokovic đến Alcaraz, từ Murray đến Tsitsipas.

Khi tôi nhìn khán đài Ariake Coliseum đứng lên vỗi tay trong nhiều phút, tôi nhớ đến những ngày sân vận động trống không vì đại dịch. Lúc đó, tôi đã viết loạt bài “Nhật ký mùa dịch của những người chạy không đích” về những vận động viên phải huấn luyện tại nhà, không có giải đấu, không có khán giả. Tôi đã học được rằng thể thao không cần sự ồn ào để tồn tại; nó tồn tại trong những trái tim của những người yêu môn thể thao đó. Nishikori đã dạy cho người châu Á một bài học lớn: thành công không phải là không bao giờ thất bại, mà là biết cách đứng lại sau mỗi lần ngã. Anh đã ngã rất nhiều – chấn thương, phẫu thuật, những lần trở lại không thành công – nhưng anh chưa bao giờ ngừng bước. Điều đó có ý nghĩa lớn hơn bất kỳ danh hiệu nào.

Trận đấu cuối cùng của Nishikori không có những con số thống kê đáng chú ý, không có những pha bóng leo thang kịch tính. Nhưng nó có một ý nghĩa vô cùng: đó là một lời tạm biệt của một người đã dành cả cuộc đời cho môn thể thao này. Khi anh bước về phía khán đài, tôi không thể không nghĩ về những gì anh đã đem lại cho tennis châu Á. Anh đã chứng minh rằng người châu Á có thể cạnh tranh ở đẳng cấp cao nhất, rằng chiều cao không phải là giới hạn, rằng trí tuệ và kỹ thuật có thể vượt qua lợi thế thể lực. Nishikori không chỉ là một tay vợt, anh là một biểu tượng của sự vượt lên chính mình.

Đấu trường không lớn vì chỗ ngồi; nó lớn vì những câu chuyện dám ở lại. Khi tôi nhìn những giọt nước mắt của người hâm mộ Nhật Bản tại Ariake Coliseum, tôi hiểu rằng họ không chỉ tiếc một tay vợt, họ đang cảm ơn một người đã mở ra cánh cửa mà trước đó họ chưa dám mơ. Nishikori đã đem lại cho tennis Nhật Bản một vị thế mới trên bản đồ thế giới. Anh đã tạo ra một thế hệ người hâm mộ mới, những người sẽ tiếp tục theo dõi môn thể thao này, và có thể sẽ có những người châu Á khác tiếp bước anh. Tôi tin rằng di sản lớn nhất của Nishikori không phải là những danh hiệu, mà là sự tự tin mà anh đã trao cho hàng triệu người châu Á.

Nishikori không chỉ là một tay vợt tài năng, anh còn là một người phải đối diện với áp lực khổng lồ của sự kỳ vọng. Là niềm hy vọng số một của tennis Nhật Bản, anh được kỳ vọng sẽ mang về danh hiệu Grand Slam đầu tiên cho châu Á. Nhưng anh không bao giờ làm được điều đó. Anh chỉ vào chung kết US Open 2026, nơi anh thua Marin Cilic. Điều đó có thể khiến nhiều người coi là một sự thất vọng. Nhưng tôi nhìn nhận khác. Nishikori đã cho thấy rằng việc đi thẳng đến một trận chung kết Grand Slam là một thành tựu vượt bậc, không phải là thất bại. Anh đã mở ra con đường cho những người khác, và điều đó còn quan trọng hơn một danh hiệu.

Trong một kỷ nguyên mà tennis ngày càng chuyên biệt hóa – những tay vợt chỉ giỏi trên một mặt sân, những tay vợt có giao bóng mạnh nhất, những tay vợt có lối đánh đặc biệt – Nishikori thuộc về một trường phái khác. Anh không phải là người giỏi nhất ở bất kỳ khía cạnh nào, nhưng anh là một người toàn diện. Anh có thể chơi tốt trên mọi mặt sân, thích nghi với mọi đối thủ. Điều đó khiến tôi liên tưởng đến những vận động viên đa môn trong điền kinh, những người không thắng ở cự ly này nhưng lại xuất sắc ở nhiều cự ly khác. Họ có thể không giành được huy chương vàng, nhưng họ đem đến một giá trị vô hình: sự linh hoạt và khả năng vượt qua giới hạn của bản thân.

Tôi đã có may mắn được theo dõi Nishikori trong một số giải đấu ở châu Á, và tôi luôn cảm nhận được một điều: anh không bao giờ coi khán giả là người xa lạ. Anh luôn tương tác, luôn cảm ơn họ bằng cả trái tim. Điều đó khiến anh trở thành người được yêu mến không chỉ vì tài năng, mà vì sự chân thành. Tôi nghĩ đó là lý do tại sao anh nhận được những lời tri ân từ nhiều tay vợt hàng đầu như Djokovic, Alcaraz, Murray, Tsitsipas – họ không chỉ tôn trọng một đối thủ, họ tôn trọng một con người.

Khi tôi viết những dòng này, tôi nhớ lại một câu nói của một huấn luyện viên cũ: “Trong thể thao, bạn không thể kiểm soát kết quả, nhưng bạn có thể kiểm soát sự nỗ lực của mình.” Nishikori đã kiểm soát sự nỗ lực của mình suốt hai thập kỷ. Anh không giành được Grand Slam, nhưng anh đã giành được tình cảm của hàng triệu người. Anh không đứng trên đỉnh bảng xếp hạng vào cuối sự nghiệp, nhưng anh đứng trên đỉnh của sự tôn trọng. Và đó là một di sản không thể đo đếm.

Tokyo, sân vận động Ariake, khán đài tràn ngập những lá cờ Nhật Bản và những dòng chữ “Cảm ơn Kei”. Khi Nishikori bước ra sân trong trận đấu cuối cùng, tôi thấy trong mắt anh một sự bình yên. Anh không còn lo lắng, không còn sợ hãi. Anh chỉ đơn giản là tận hưởng những giây phút cuối cùng – một người chạy bước những bước cuối cùng trên đường đua của mình. Và khi anh thua cuộc, anh mỉm cười, vẫy tay với khán giả, và cúi đầu chào. Đó là một khoảnh khắc hoàn hảo, một cái kết đẹp cho một câu chuyện dài.

Trong tương lai, sẽ có những tay vợt châu Á khác nổi lên. Họ sẽ có những thành công rực rỡ hơn, có thể giành được những danh hiệu Grand Slam. Nhưng họ sẽ luôn nhớ rằng, trước họ, có một người Nhật Bản đã mở đường, đã khẳng định rằng người châu Á có thể cạnh tranh ở đẳng cấp cao nhất. Kei Nishikori không chỉ là một tay vợt, anh là một người tiên phong. Và những người tiên phong, dù có thể không đạt được đỉnh cao nhất, sẽ luôn được nhớ với sự khâm phục và biết ơn.

Tạm biệt, Kei Nishikori. Người tiên phong của chúng tôi.